“เพื่อสุขภาพ” ชุมชนสุขภาพ เรื่องราวตรงใจ ตอบโจทย์ทุกช่วงวัย รุ่นไหนก็รัก ♡

อาหารผู้สูงอายุ ไม่มีฟัน อร่อย สารอาหารครบ ย่อยง่าย สุขภาพดีจากภายใน (ฉบับผู้ดูแลตัวจริง)

เมื่อก้าวเข้าสู่วัยสูงอายุ ความเปลี่ยนแปลงทางร่างกายหลายอย่างเริ่มปรากฏชัดขึ้น และหนึ่งในปัญหาที่พบบ่อยแต่ส่งผลกระทบต่อจิตใจอย่างมหาศาลก็คือ “ปัญหาสุขภาพฟัน” ไม่ว่าจะเป็นฟันหลุดร่วงตามวัย มีปัญหาเหงือก หรืออยู่ในช่วงพักฟื้นหลังทำรากฟันเทียม จนทำให้ไม่สามารถเคี้ยวอาหารได้ตามปกติ และในฐานะผู้ดูแล เราอาจมองว่าการทำ “อาหารผู้สูงอายุ ไม่มีฟัน” เป็นเพียงแค่การต้ม ข้าวต้ม หรือจับทุกอย่างปั่นรวมกันให้เละ แต่ในความจริงแล้ว การเตรียมอาหารให้ผู้ที่อยู่ในสภาวะนี้ มีรายละเอียดที่ลึกซึ้งกว่านั้นมาก เนื่องจากสัมพันธ์กับทั้งสุขภาพกายและ ‘หัวใจ’ ของผู้สูงอายุค่ะ ซึ่งในหมวดหมู่เนื้อหาเกี่ยวกับการดูแล สุขภาวะและร่างกายของผู้สูงอายุ นั้น ปัญหาเรื่องช่องปากและโภชนาการถือเป็นเรื่องสำคัญอันดับต้นๆ ที่ไม่ควรมองข้ามเลย ดังนั้นในบทความนี้ เพื่อสุขภาพเลยตั้งใจจะนำเสนอเรื่องนี้ให้ผู้ดูแลทุกท่านได้นำไปปรับใช้กันค่ะ

ผลกระทบแบบโดมิโน เมื่อผู้สูงอายุไม่มีฟัน ร่างกายต้องเจอกับความเปลี่ยนแปลงอะไรบ้าง ? ทำไมเราต้องใส่ใจเรื่องอาหาร ?!

เมื่อกลไกการบดเคี้ยวตามธรรมชาติไม่สามารถทำงานได้เหมือนเดิม สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาไม่ใช่แค่เรื่องความลำบากในช่องปากเท่านั้นค่ะ แต่มันคือจุดเริ่มต้นของ ‘ปฏิกิริยาโดมิโน’ ทางสุขภาพ เพราะกระเพาะอาหารของพวกท่านจะต้องแบกรับภาระที่หนักขึ้นเป็นสองเท่าในการย่อยอาหารที่ไม่ได้ผ่านการเคี้ยวอย่างละเอียด ส่งผลให้เกิดอาการท้องอืด แน่นท้อง ทำให้ระบบดูดซึมสารอาหารทำงานได้ลดลงอย่างเห็นได้ชัด ดังนั้นการทำความเข้าใจความเปลี่ยนแปลงทางกายภาพเหล่านี้ จึงเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้เราเข้าใจว่า ทำไมการออกแบบเนื้อสัมผัสของอาหารในแต่ละมื้อนั้นถึงต้องมีความละเอียด และพิถีพิถันเป็นพิเศษเพื่อช่วยเซฟระบบภายในร่างกายของท่านนั่นเองค่ะ

ทำไม “การเคี้ยวไม่ได้” ถึงไม่ใช่แค่เรื่องของฟัน แต่สัมพันธ์กับร่างกายองค์รวม ?

ลองจินตนาการดูนะคะว่า หากวันหนึ่งเราต้องเปลี่ยนจากการกินอาหารจานโปรดที่มีความกรอบ ความหนุบหนับ มาเป็นอาหารบดเหลวสีไม่สวยที่ปั่นรวมกันทุกมื้อ รสชาติ และเนื้อสัมผัส (Texture) ที่จำเจย่อมทำให้ความสุขในการกินอาหารลดลงอย่างน่าใจหาย และนี่คือเหตุผลที่ผู้สูงอายุหลายท่านเริ่มมีอาการ “เบื่ออาหาร” กินได้น้อยลง เพราะรู้สึกไม่อยากเป็นภาระลูกหลาน หรือรู้สึกท้อแท้กับมื้ออาหาร ส่งผลให้น้ำหนักตัวลดลงฮวบฮาบ เกิดภาวะขาดสารอาหาร และภูมิคุ้มกันต่ำลงตามมา โดยข้อมูลโภชนาการจาก องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าภาวะทุพโภชนาการในผู้สูงอายุมักมีจุดเริ่มต้นมาจากปัญหาในการบดเคี้ยวและการเข้าถึงอาหารที่เหมาะสม ดังนั้นโจทย์ที่แท้จริงของผู้ดูแลอย่างเราจึงไม่ใช่แค่ทำให้อาหารละเอียด แต่คือ “ทำอย่างไรให้ท่านยังอยากอาหาร ได้สารอาหารครบ และมีความสุขในทุกมื้อนั่นเองค่ะ

เทคนิคการปรับเนื้อสัมผัสอาหาร (Texture) ให้ปลอดภัย และยังน่ากิน

การเตรียมอาหารให้ผู้สูงอายุที่ไม่มีฟัน ไม่จำเป็นต้องลงเอยด้วยการปั่นรวมกันเสมอไปนะคะ เราสามารถใช้เทคนิคปรับเนื้อสัมผัสเพื่อยังคงความน่ากินของอาหารไว้ได้ ลองมาดูวิธีกันค่ะ

1. แยกส่วนบด/สับ/ปั่น : แนะนำให้ปรุงอาหารแยกชนิดกัน เช่น ข้าวส่วนหนึ่ง เนื้อสัตว์ส่วนหนึ่ง ผักส่วนหนึ่ง แล้วจึงนำมาบดหรือตุ๋นแยกกัน เพื่อให้จานอาหารยังมีสีสันที่ตัดกันอย่างสวยงาม (ส้มจากแครอท เขียวจากผักบล็อคโคลี่) การมองเห็นสีสันที่ชัดเจนจะช่วยกระตุ้นสมองให้หลั่งน้ำย่อยและความอยากอาหารได้ดีขึ้นมากค่ะ
2. เช็กระดับความข้นหนืด : อาหารต้องไม่เหลวเป็นน้ำจนเกินไป เพราะน้ำที่ไหลเร็วเกินไปจะทำให้ผู้สูงอายุ “กลืนไม่ทัน” และเสี่ยงต่อการสำลักลงปอดได้ ดังนั้นเนื้อสัมผัสที่ดีควรมีความข้นหนืดคล้ายโยเกิร์ต ครีมซุป หรือละมุนนุ่มกลืนง่าย

เกร็ดสุขภาพ : ผู้สูงอายุที่ไม่มีฟันนานๆ กล้ามเนื้อในการบดเคี้ยว และการกลืนอาจทำงานลดลง ผู้ดูแลควรสังเกตสัญญาณเตือน เช่น มีน้ำลายไหลขณะทาน, ไอหรือขย้อนหลังกลืน, หรือมีเสียงครืดคราดในลำคอ หากมีอาการเหล่านี้ แนะนำให้ศึกษาเรื่องวิธีรับมือภาวะกลืนลำบากในวัยเก๋าเพื่อปรับอาหารให้มีความหนืดขึ้นโดยอาจจะใช้ “สารเพิ่มความหนืด” (Thickener) หรือแป้งยายี (แป้งดัดแปร) เป็นตัวช่วยเพิ่มเติม และจัดท่าทางให้ท่านให้นั่งหลังตรง 90 องศา ขณะรับประทาน รวมถึงหลังกินเสร็จให้อยู่ในท่านั่งก่อนอย่างน้อย 30 นาทีเพื่อความปลอดภัยสูงสุด ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางปฏิบัติในการดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะกลืนลำบากของศูนย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู สภากาชาดไทย ที่เน้นย้ำเรื่องการปรับท่าทาง และการเลือกเนื้อสัมผัสอาหารอย่างถูกต้อง เพื่อความปลอดภัยและป้องกันภาวะปอดอักเสบจากการสำลักในผู้สูงอายุค่ะ

5 เมนูอาหารผู้สูงอายุ ไม่มีฟัน ย่อยง่าย สารอาหารครบ 5 หมู่ (พร้อมวัตถุดิบและวิธีทำอย่างละเอียด)

เพื่อให้คุณสามารถสลับหมวนเวียนเมนูไม่ให้ท่านเบื่อ เราขอนำเสนอไอเดียวัตถุดิบและขั้นตอนการทำที่เข้าใจง่าย-เซฟเวลามาฝากกันค่ะ

1. หมวดโปรตีนนุ่มนิ่ม : เมนูแนะนำ “ไข่ตุ๋นนมสดสามสี”

เมนูแรกบอกเลยว่าทำง่าย นอกจากจะอร่อย นุ่มกลืนง่ายแล้ว ยังให้คุณค่าทางโภชนาการ ได้โปรตีน แคลเซียมสูงจากไข่ และนม เนื้อสัมผัสเนียนนุ่ม ช่วยเคลือบกระเพาะอาหารอีกด้วย

วัตถุดิบ :

1. ไข่ไก่ 1 ฟอง
2. นมสดรสจืด (หรือนมตราหมี / นมปราศจากแลคโตส) 60 มิลลิลิตร (อัตราส่วน 1:1 กับไข่)
3. แครอทหั่นเต๋าเล็กต้มเปื่อย 1 ช้อนโต๊ะ
4. ฟักทองหั่นเต๋าเล็กต้มเปื่อย 1 ช้อนโต๊ะ
5. ซีอิ๊วขาวโซเดียมต่ำ 1/2 ช้อนชา

วิธีทำ :

1. ตอกไข่ไก่ใส่ชาม ปรุงรสด้วยซีอิ๊วขาวโซเดียมต่ำ จากนั้นเทนมสดลงไป ตีให้เข้ากันเบาๆ (พยายามไม่ให้เกิดฟองอากาศ)
2. กรองส่วนผสมด้วยผ้าขาวบางหรือตะแกรงตาถี่ 1-2 รอบ เพื่อให้ได้เนื้อไข่ตุ๋นที่เนียนละมุนที่สุด
3. ใส่แครอท และฟักทองต้มเปื่อยลงไปในชามไข่
4. นำไปนึ่งในซึ้งด้วยไฟอ่อนที่สุด ประมาณ 12-15 นาที (หากใช้ไฟแรงเนื้อจะกระด้างและเป็นโพรง) จากนั้นพักให้อุ่นก่อนเสิร์ฟ

2. หมวดคาร์โบไฮเดรตพลังงาน : เมนูแนะนำ “ข้าวตุ๋นฟักทองเนื้อปลากระพง”

เมนูอาหารผู้สูงอายุ ไม่มีฟัน เมนูที่สองนี้ได้ทั้งประโยชน์จากฟักทองให้เบต้าแคโรทีนสูง และมีความหวานธรรมชาติทำให้กินง่าย กินกับข้าวนิ่มๆ ย่อยง่ายให้พลังงานดีเยี่ยมเลยค่ะ

วัตถุดิบ :

1. ข้าวสวยหุงนิ่ม 1/2 ถ้วยตวง
2. เนื้อปลาช่อนหรือปลากะพง 50 กรัม
3. ฟักทองหั่นชิ้น 50 กรัม
4. น้ำซุปสต็อกผักหรือโครงไก่ 2 ถ้วยตวง

วิธีทำ :

1. นำเนื้อปลาไปนึ่งให้สุก จากนั้นนำมาขูดเอาเฉพาะเนื้อขาวๆ ทางที่ดีควรใช้นิ้วมือช่วยบีบเช็กก้างอย่างละเอียดอีกรอบเพื่อความปลอดภัย
2. นำฟักทองไปนึ่งให้สุกแล้วบดผ่านตะแกรงจนเนียน
3. ตั้งหม้อเทน้ำซุปสต็อก ใส่ข้าวสวยลงไปต้มด้วยไฟกลางค่อนไปอ่อน เคี่ยวจนเม็ดข้าวบาน และเละเป็นเนื้อเดียวกัน
4. ใส่ฟักทองบด และเนื้อปลาขูดลงไป คนให้เข้ากัน เคี่ยวต่ออีก 5 นาทีจนเหนียวข้น พักให้อุ่นพร้อมเสิร์ฟ

3. หมวดวิตามินจากผัก : เมนูแนะนำ “ซุปครีมข้นบล็อคโคลี่มันฝรั่ง”

บล็อคโคลี่มีวิตามินซี และสารต้านอนุมูลอิสระสูง มันฝรั่งช่วยเพิ่มความข้นหนืดตามธรรมชาติโดยไม่ต้องพึ่งแป้ง ทำให้กลืนง่ายและไม่สำลัก เรียกว่าเป็นเมนูที่ทั้งกินง่าย และมีประโยชน์มากเลยทีเดียวค่ะ

วัตถุดิบ :

1. ดอกบล็อคโคลี่ (เอาเฉพาะส่วนดอกนิ่มๆ ไม่เอาแกน) 1 ถ้วย
2. มันฝรั่งปอกเปลือกหั่นเต๋า 1/2 ถ้วย
3. หอมหัวใหญ่สับละเอียด 1 ช้อนโต๊ะ (ช่วยเพิ่มความหวาน)
4. น้ำซุปสต็อก 1.5 ถ้วยตวง
5. เกลือชมพู หรือพริกไทยป่น (เล็กน้อยเพื่อแต่งกลิ่น)

วิธีทำ :

1. ตั้งกระทะใส่หอมหัวใหญ่ลงไปผัดกับน้ำซุปเล็กน้อยจนสุกใสและมีกลิ่นหอม
2. เติมน้ำซุปสต็อกที่เหลือลงไป ใส่มันฝรั่งและบล็อคโคลี่ ต้มด้วยไฟกลางจนผักทุกอย่างเปื่อยนุ่มจนใช้นิ้วบดได้
3. ยกหม้อลง รอให้คลายร้อนเล็กน้อย นำส่วนผสมทั้งหมดใส่เครื่องปั่นอเนกประสงค์ ปั่นจนเนื้อเนียนเป็นครีมข้นละเอียด
4. เทกลับใส่หม้อตั้งไฟอ่อนอีกครั้ง เหยาะเกลือและพริกไทยป่นเล็กน้อยเพื่อชูรสชาติ

4. หมวดไขมันดีและแร่ธาตุ : เมนูแนะนำเป็นของว่าง “อะโวคาโดกล้วยน้ำว้าบดนมอุ่น”

เมนูนี้จะได้ไขมันดี (HDL) บำรุงหัวใจจากอะโวคาโด และได้โพแทสเซียมรวมถึงพลังงานที่ดูดซึมเร็วจากกล้วยน้ำว้า เหมาะเป็นมื้อว่างยามบ่ายที่เหมาะมากเลยล่ะค่ะ

วัตถุดิบ :

1. อะโวคาโดสุกเนื้อนิ่ม 1/2 ลูก
2. กล้วยน้ำว้าสุกจัด 1 ลูก
3. นมอุ่นๆ (นมจืดหรือนมทางเลือก) 2-3 ช้อนโต๊ะ

วิธีทำ :

1. ปอกเปลือกกล้วยน้ำว้า ใช้ช้อนขูดเอาเฉพาะเนื้อรอบนอกไม่เอาแกนกลางที่มีสีดำ และเมล็ด เพราะอาจระคายเคืองคอ
2. ควักเนื้ออะโวคาโดสุกใส่ชามผสมร่วมกับเนื้อกล้วย
3. ใช้ส้อมหรือที่บดอาหาร บดผสมทั้งสองอย่างเข้าด้วยกันจนเนียนละเอียดไม่มีก้อน
4. ค่อยๆ เติมนมอุ่นลงไปคนผสมเพื่อปรับระดับความข้นหนืดตามความชอบของผู้สูงอายุ

5. หมวดชื่นใจกระตุ้นความอยากอาหาร : เมนูเครื่องดื่มแนะนำ “สมูทตี้เบอร์รี่โยเกิร์ตผสมน้ำผักสกัดเย็น”

ความเปรี้ยวหวานธรรมชาติช่วยปลุกต่อมรับรสชาติของผู้สูงอายุที่เบื่ออาหารให้สดชื่นขึ้นได้ และได้โพรไบโอติกส์จากโยเกิร์ตที่ช่วยให้ระบบขับถ่ายดีขึ้น

วัตถุดิบ :

1. น้ำผักผลไม้สกัดเย็นแยกกาก (เช่น น้ำแครอทผสมแอปเปิ้ลเขียว) 1/4 ถ้วยตวง
2. เนื้อสตรอว์เบอร์รี่หรือมิกซ์เบอร์รี่แช่แข็ง 3-4 ลูก
3. โยเกิร์ตรสธรรมชาติ (ชนิดคงตัวเนื้อนุ่ม) 1/2 ถ้วยตวง

วิธีทำ :

1. ใส่โยเกิร์ตธรรมชาติ เนื้อเบอร์รี่แช่แข็ง และน้ำผักผลไม้สกัดเย็นลงในโถปั่น
2. เปิดเครื่องปั่นด้วยความเร็วสูง ปั่นจนเนื้อเนียนละเอียดเป็นเนื้อเดียวกัน (เช็กให้แน่ใจว่าไม่มีเศษเมล็ดเบอร์รี่หลงเหลือ)
3. เทเสิร์ฟในแก้วให้ผู้สูงอายุจิบช้าๆ ระหว่างวัน โดยเนื้อสัมผัสจะมีความเย็นนิดๆ ช่วยให้ชื่นใจและกระตุ้นความยากอาหารได้ดีเยี่ยมค่ะ

เกร็ดสุขภาพ : เนื่องจากผู้สูงอายุกลุ่มนี้นั้นมักกินได้ในปริมาณที่น้อยลงในแต่ละมื้อ อย่างเมนูโจ๊กธรรมดาอาจให้พลังงานไม่เพียงพอ จึงแนะนำให้ผู้ดูแลเคี่ยวน้ำซุปสต็อกเข้มข้นจากกระดูกหมูหรือไก่ ร่วมกับผักหัว อย่างเช่น แครอท หัวไชเท้า หรือข้าวโพด ทิ้งไว้ จากนั้นให้นำน้ำซุปนี้ไปใช้เป็นเบสในการต้มโจ๊ก ข้าวตุ๋น หรือใช้ผสมในอาหารบด ผู้สูงอายุก็จะได้รับกรดอะมิโน แคลเซียม และวิตามินเพิ่มขึ้นในทุกๆ คำ โดยไม่รู้สึกอิ่มแน่นท้องเกินไปค่ะ

3 ทิปส์ประหยัดเวลาผู้ดูแล แต่ผู้สูงอายุแฮปปี้

เข้าใจดีเลยค่ะว่าการเตรียมอาหารแยกอีกหนึ่งมื้อในทุกๆ วัน อาจทำให้ผู้ดูแลเหนื่อยล้าจนหมดพลังได้ เราก็เลยขอแนะนำเทคนิคบริหารเวลาเพื่อช่วยเซฟพลังงานของผู้ดูแลอย่างคุณกันค่ะ

1. ดัดแปลงจาก “เมนูครอบครัว” : ไม่จำเป็นต้องทำอาหารใหม่ทั้งหมดจากศูนย์ค่ะ วันไหนที่ครอบครัวทำเมนูต้มตุ๋น เช่น ต้มจืดฟักเขียวอกไก่, แกงจืดเต้าหู้หมูสับ หรือซุปมันฝรั่ง ให้ทำเผื่อปริมาณมากหน่อย ก่อนจะปรุงรสจัดให้คนในบ้าน ให้ตักส่วนของผู้สูงอายุแยกออกมา แล้วนำเข้าเครื่องปั่นอเนกประสงค์หรือบดผ่านตะแกรง เพียงเท่านี้ก็จะได้อาหารผู้สูงอายุแบบประหยัดเวลาได้มากขึ้นแล้ว
2. เตรียมแล้วฟรีซเอาไว้ : ถ้าคุณเป็นคนที่ไม่ได้มีเวลาเตรียมอาหารที่ต้องใช้เวลามากในทุกๆ วัน เราขอแนะนำวิธี “เตรียมส่วนประกอบเบส” ในปริมาณที่มากค่ะ ตัวอย่างเช่น บดเนื้อปลาต้ม, บดตับไก่ หรือปั่นผักสามสี (แครอท ฟักทอง บล็อคโคลี่) แบบละเอียดจากนั้นให้ตักใส่ถาดซิลิโคนแล้วแยกเป็นก้อนๆ (Cube) แช่แข็งไว้ เมื่อแข็งแล้วก็แกะใส่ถุงซิปล็อกแยกประเภทไว้ พอถึงเวลาทำมื้อเช้าก็แค่ต้มโจ๊กเปล่า แล้วหยิบก้อนผัก 1 ก้อน ก้อนโปรตีน 1 ก้อนมาละลายต้มรวมกัน รวดเร็ว สารอาหารครบ และเปลี่ยนมิกซ์แอนด์แมทช์เมนูได้ทุกวันไม่ซ้ำเลยค่ะ
3. ใช้พลังจาก “เครื่องนึ่งและปั่นอาหาร” : หากมีงบประมาณหน่อย ลองวิธีนี้กันดูค่ะ ใช้เครื่องทำอาหารที่สามารถ “นึ่งและปั่นได้ในเครื่องเดียว” แค่หั่นผัก วางเนื้อสัตว์ ตั้งเวลานึ่งสุกเสร็จ เครื่องจะส่งสัญญาณเตือน แล้วเราก็กดปุ่มปั่นละเอียดได้ทันทีในโถเดียว ไม่ต้องล้างหม้อ ล้างกระทะ ล้างเครื่องปั่นให้วุ่นวายหลายชิ้นค่ะ

เคล็ดลับจากใจ เปลี่ยนมื้ออาหารให้เป็น “เวลาแห่งความสุข”

จากประสบการณ์ตรงในการดูแลเรื่องอาหารการกินและเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพองค์รวมให้กับคุณพ่อคุณแม่ในบ้าน สิ่งที่ค้นพบและอยากส่งต่อมากที่สุดคือ “บรรยากาศบนโต๊ะอาหาร” ค่ะ การสังเกตอย่างใส่ใจว่าวันนี้ท่านกลืนสะดวกไหม ชอบรสชาติแบบไหนเป็นพิเศษ และการเสิร์ฟอาหารในปริมาณน้อยๆ แต่แบ่งเป็นหลายมื้อ เช่น วันละ 4-5 มื้อ จะช่วยลดความกดดันของท่าน ไม่ให้รู้สึกว่าต้องพยายามทานจานใหญ่ให้หมด สำหรับผู้ดูแลที่กำลังมองหาวิธีสังเกตผู้สูงอายุเรื่องสุขภาพจิต ลองอ่านเพิ่มเติมที่บล็อกของเราได้อีกนะคะ เพราะสิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับผู้สูงอายุ และผู้ดูแลอย่างเราก็คือเรื่องของจิตใจ การชวนท่านคุย ให้ท่านรู้สึกว่ายังเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัวบนโต๊ะอาหาร ให้ท่านไม่รู้สึกว่าการไม่มีฟันนั้นไม่ได้เป็นอุปสรรคอะไรมากมายสำหรับเรา ไม่ได้ทำให้ความสามารถในการรับรู้ถึง “ความรักและความใส่ใจ” ลดลง เพราะเรายังสังเกต และเอาใจใส่ท่านเหมือนเดิมนั่นเองค่ะ

เกร็ดสุขภาพ : เมื่อไม่ได้เคี้ยวอาหาร และการรับรสเริ่มลดลงตามวัย แนะนำให้ลองใช้ศาสตร์ของกลิ่นบำบัดเข้ามาช่วยค่ะ โดยการใส่สมุนไพรไทยกลิ่นอ่อน เช่น ใบมะกรูดฉีก, ตะไคร้ทุบ หรือเห็ดหอม ลงไปต้มเคี่ยวกับอาหารเพื่อดึงกลิ่นหอมธรรมชาติออกมา (แล้วตักชิ้นสมุนไพรออกก่อนเสิร์ฟ) กลิ่นหอมอุ่นๆ จะช่วยกระตุ้นประสาทส่วนกลาง ให้ผู้สูงอายุรู้สึกอยากอาหารมากขึ้น โดยที่เราไม่ต้องพึ่งพาเครื่องปรุงรสโซเดียมสูงเลยค่ะ

ไม่มีฟัน ไม่ใช่ไม่ต้องดูแล ! แจกเทคนิคทำความสะอาดช่องปากสำหรับผู้สูงอายุ

เรื่องนี้ผู้ดูแลหลายคนมักมองข้ามไปค่ะ เพราะเข้าใจผิดว่าเมื่อผู้สูงอายุไม่มีฟันแล้ว หรือฟันหลุดร่วงไปหมด ก็ไม่จำเป็นต้องแปรงฟันหรือทำความสะอาดช่องปากอีก แต่ในความจริงแล้ว “เหงือก กระพุ้งแก้ม และลิ้น” คือแหล่งสะสมของคราบอาหารและแบคทีเรียชั้นดีไม่แพ้ผิวฟันเลยค่ะ ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้ แบคทีเรียเหล่านี้อาจหลุดลอยลงสู่หลอดลมพร้อมน้ำลาย เสี่ยงต่อการเกิด “โรคปอดอักเสบจากการสำลัก” (Aspiration Pneumonia) ซึ่งอันตรายถึงชีวิตในผู้สูงอายุได้เลยนะคะ โดย คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้ให้ข้อมูลยืนยันว่า การดูแลความสะอาดเนื้อเยื่ออ่อนในช่องปากของผู้สูงอายุที่ไม่มีฟัน มีความจำเป็นเท่าๆ กับการแปรงฟันในคนปกติ เพื่อป้องกันการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ เราจึงอยากชวนผู้อ่านมาทำความสะอาดช่องปากท่านด้วย 3 ขั้นตอนง่ายๆ ดังนี้ค่ะ

1. เช็ดทำความสะอาดเหงือก และลิ้นหลังมื้ออาหาร : ใช้ผ้าก๊อซสะอาดหรือผ้าอ้อมเนื้อนุ่มพันรอบนิ้วชี้ ชุบน้ำต้มสุกที่อุ่นหรือสะอาด ค่อยๆ เช็ดเบาๆ ไปตามสันเหงือกด้านบน ด้านล่าง กระพุ้งแก้ม และที่สำคัญคือ “โคนลิ้น” เพื่อขจัดคราบฝ้าขาวของอาหารออกให้หมด
2. ใช้แปรงสีฟันขนอ่อนนุ่มพิเศษ (Ultra Soft) : แม้จะไม่มีฟัน แต่การใช้แปรงสีฟันสำหรับผู้สูงอายุที่มีขนแปรงนุ่มมากๆ นำมาจุ่มน้ำสะอาดแล้วนวดเหงือกเบาๆ จะช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิตของเหงือก และช่วยทำความสะอาดเศษอาหารตามซอกเหงือกได้ดีขึ้น
3. ดูแลความสะอาดของฟันปลอม (ถ้ามี) : หากผู้สูงอายุใส่ฟันปลอมชนิดถอดได้ หลังทานอาหารทุกมื้อต้องถอดออกมาล้างทำความสะอาด โดยใช้แปรงสีฟันร่วมกับน้ำยาล้างจานหรือสบู่เหลวอ่อนๆ (ไม่ควรใช้ยาสีฟันทั่วไปเพราะมีผงขัดที่อาจทำให้ฟันปลอมเป็นรอยและสะสมแบคทีเรีย) และก่อนนอนต้องถอดแช่น้ำสะอาดไว้เสมอ ห้ามใส่ฟันปลอมนอนเด็ดขาด เพื่อให้เนื้อเยื่อเหงือกได้พักผ่อนค่ะ

การเตรียมอาหารสำหรับผู้สูงอายุที่ไม่มีฟัน อาจดูเหมือนเป็นงานที่เพิ่มขึ้นสำหรับผู้ดูแล แต่ด้วยเทคนิคการเตรียมล่วงหน้า การเลือกใช้วัตถุดิบที่เหมาะสม และการใส่ใจความสะอาดของช่องปากในทุกๆ วัน ที่เราแนะนำไปก็จะช่วยลดความเหนื่อยล้าของผู้ดูแลลงได้เยอะเลยค่ะ และที่สำคัญที่สุดคือ ช่วยส่งต่อมื้ออาหารที่เต็มไปด้วยความรัก สารอาหาร ความปลอดภัย และรอยยิ้มกลับคืนสู่คนที่คุณรักได้อย่างยั่งยืนและมีความสุขค่ะ ขอเป็นกำลังใจให้ผู้ดูแลทุกท่านเลยนะคะ ♡　

ติดตามเราได้ที่ … เฟสบุ๊ค : เกร็ดสุขภาพ