X

ท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้อง จริงๆ แล้วต้องนั่งแบบไหน ?!

เพื่อสุขภาพ” ชุมชนสุขภาพ เรื่องราวตรงใจ ตอบโจทย์ทุกช่วงวัย รุ่นไหนก็รัก ♡

ท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้อง จริงๆ แล้วต้องนั่งแบบไหน ?!

ถ้าพูดถึงการทำสมาธิหรือการฝึกจิตใจสงบมั่นคงมากขึ้น หลายๆ คนก็คงจะคิดถึงการนั่งสมาธิมาเป็นอันดับแรกๆ ซึ่งการนั่งสมาธิเป็นการกำหนดลมหายใจ เพื่อให้ร่างกายและจิตใจได้ผ่อนคลายและเกิดสมาธิ เป็นการฝึกจิตใจในอีกรูปแบบหนึ่งที่สามารถทำได้ทุกเพศทุกวัยและทุกศาสนา และยังทำให้เราเลิกคิดฟุ้งซ่าน มีสติอยู่กับตัวเองอีกด้วยค่ะ แต่รู้ไหมคะว่า ท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้อง นั้นต้องทำอย่างไร ? และวิธีนั่งสมาธิที่ถูกต้องมีขั้นตอนอย่างไรบ้าง มาดูกันเลยค่ะ

ท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้อง นั่งอย่างไร ?

ท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้อง, ท่านั่งสมาธิ
Image Credit : freepik.com

สมาธิ แปลว่า การมุ่งมั่นกระทำด้วยความตั้งใจและแน่วแน่ของจิตใจเรา เกิดขึ้นครั้งแรกในภูมิภาคตะวันออก โดยศาสนาแรกที่มีการบันทึกเรื่องการทำสมาธิก็คือศาสนาฮินดูในประเทศอินเดีย และได้แพร่หลายไปยังศาสนาอื่นๆ อีกมากมาย ซึ่งการทำสมาธินั้น ทำได้หลายวิธี ทั้งนั่งสมาธิ เดินสมาธิ และนอนสมาธิก็ทำได้เช่นกัน แต่เราจะมาพูดถึงการนั่งสมาธิที่ทุกคนต่างคุ้นเคยกันดี สำหรับท่านั่งสมาธิพื้นฐานที่ถูกต้องนั้น มาดูกันว่าท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้อง จะต้องทำอย่างไร อันดับแรกคือ ต้องเลือกนั่งในบริเวณที่อากาศถ่ายเทสะดวก และทำตามขั้นตอนดังนี้

  1. นั่งขัดสมาธิโดยให้ขาไขว้กันทับฝ่าเท้า ส่วนมือวางซ้อนทับกัน 
  2. นั่งหลังตรง หน้าตรง ไม่ก้มหรือเงยหน้า ให้ช่วงคอและหลังผ่อนคลาย
  3. หลับตาพร้อมๆ กับกำหนดลมหายใจเข้าออก
  4. การสูดหายใจให้หายใจลึกๆ ไปพร้อมกับการภาวนาตามลมหายใจเพื่อให้เกิดความสงบและสมาธิจากการจดจ่อลมหายใจ

ท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้อง จะต้องนั่งอย่างสมดุลและผ่อนคลาย เวลานั่งต้องไม่รู้สึกเกร็งหรือฝืน ส่วนเรื่องการวางมือหากไม่ถนัดวางมือซ้อนกันอาจใช้วิธีวางฝ่ามือไว้ที่เข่าทั้งสองข้างก็ได้ หลังจากกำหนดท่านั่งได้แล้ว อย่าลืมทำใจให้โล่งว่าง ผ่อนคลาย ปล่อยเรื่องราวทุกอย่างไปไม่ว่าจะเรื่องงาน เรื่องเรียน หรือเรื่องส่วนตัว แล้วจึงเริ่มหายใจเข้าออกไปพร้อมกับการภาวนาเพื่อให้เรามีสมาธิอยู่ที่ลมหายใจของตัวเอง

เกร็ดสุขภาพ : ตามหลักพุทธแล้วแบ่งการนั่งสมาธิออกเป็น 3 แบบ ได้แก่ ขณิกสมาธิหรือการทำสมาธิชั่วระยะเวลาสั้นๆ เหมาะสำหรับผู้เริ่มต้นฝึกทำสมาธิหรือคนที่ต้องการสร้างสมาธิระหว่างเรียนหรือทำงาน อุปจารสมาธิหรือการทำสมาธิที่มีระยะเวลานานขึ้น เป็นผู้ที่กำลังจะเข้าสู่การได้ฌาณตามความเชื่อทางพระพุทธศาสนา และอัปปนาสมาธิหรือการทำสมาธิขั้นแน่วแน่ เป็นขั้นที่เชื่อว่าจะเข้าถึงฌาน ถือว่าเป็นการนั่งสมาธิขั้นสูงสุดค่ะ

วิธีนั่งสมาธิที่ถูกต้องใน 5 ขั้นตอน

ท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้อง, ท่านั่งสมาธิ
Image Credit : freepik.com

เมื่อรู้ท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้องกันแล้ว ต่อมาก็คือ วิธีนั่งสมาธิที่ถูกต้อง เพราะนอกจากการจัดท่านั่งสมาธิให้เหมาะสมและถูกต้องตามหลักแล้ว การกำหนดลมหายใจ หรือกำหนดความตั้งใจแน่วแน่เพื่อการนั่งสมาธินั้นก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน เพื่อที่จะได้นั่งสมาธิให้เกิดประโยชน์กับตัวเองมากที่สุด มาดูกันค่ะว่า วิธีนั่งสมาธิที่ถูกต้องนั้น จะต้องทำอย่างไรบ้าง

1. จัดท่านั่งให้ถูกต้อง

ท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้องคือการนั่งตัวตรง โดยให้หลังและศีรษะตั้งตรงเพราะเชื่อกันว่าร่างกายสัมพันธ์กับจิตใจ การนั่งตัวตรงจะทำให้เรามีสมาธิไปกับการกำหนดลมหายใจมากขึ้น แต่ก็อย่าบังคับตัวเองจนกลายเป็นการเกร็ง เพราะการนั่งแบบสบายๆ ให้ร่างกายผ่อนคลายเป็นวิธีนั่งที่ดีที่สุดค่ะ (หรือบางคนอาจเลือกใช้วิธีนอนสมาธิแทนก็ได้นะ)

2. กำหนดลมหายใจ

ในศาสนาพุทธเชื่อว่าการกำหนดลมหายใจของเราหมายถึงการกำหนดสติ ทำให้จิตของเราอยู่กับปัจจุบันและไม่ฟุ้งซ่าน หลังจัดท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้องได้แล้วให้หลับตาและเริ่มหายใจเข้า – ออกลึกๆ ยาวๆ ปล่อยให้ลมหายใจเป็นไปตามธรรมชาติ

3. ภาวนาตามลมหายใจ

การภาวนาตามลมหายใจเป็นตัวช่วยให้เราจดจ่อและมีสมาธิกับการหายใจ ไม่วอกแวก ไม่ฟุ้งซ่าน มีสติและรู้ว่าปัจจุบันร่างกายของเราเป็นอย่างไร เมื่อไรที่รู้สึกว่าความคิดเริ่มฟุ้ง ให้ดึงกลับมาจดจ่ออยู่กับการกำหนดลมหายใจตามเดิม การภาวนาสามารถเลือกใช้คำได้ทั้งพุทธ – โธ, ยุบหนอ – พองหนอ หรือบางคนอาจใช้วิธีนับลมหายใจก็ได้

4. กำหนดจิต ไม่ฟุ้งซ่าน

การที่จิตของเราวอกแวกไปที่อื่นนั้นไม่ใช่เรื่องผิด แต่เมื่อความคิดลอยฟุ้งเมื่อไรให้ค่อยๆ ดึงจิตกลับมาจดจ่ออยู่กับลมหายใจ ไม่ต้องฝืนกลับมาทันทีเพราะจะยิ่งทำให้ฟุ้งซ่านจนเสียสมาธินะคะ

5. อยู่กับปัจจุบัน

อารมณ์ทำให้เกิดเรื่องราวต่างๆ ในใจ ทำให้จิตฟุ้ง ดังนั้นค่อยๆ จัดการกับอารมณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นด้วยการจดจ่ออยู่ที่การภาวนาตามลมหายใจและอยู่กับปัจจุบันของตัวเองเพื่อไม่ให้เรากลับไปคิดถึงเรื่องที่สุข เศร้า หวาดกลัว หรือเรื่องที่ก่อกวนอารมณ์ภายในใจอีก สำหรับผู้ที่เริ่มต้นใหม่ อาจจะลองนั่งสมาธิเป็นเวลาสั้นๆ ประมาณ 10 นาทีแล้วค่อยๆ เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ก็ได้ค่ะ

ข้อดีของการนั่งสมาธิคืออะไร ?

ท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้อง, ท่านั่งสมาธิ
Image Credit : freepik.com

จะเห็นได้ว่าการทำสมาธิหรือการนั่งสมาธินั้น คือการทำจิตให้ว่าง เป็นการทำจิตใจให้สงบ ไม่ฟุ้งซ่าน ในขณะเดียวกัน ร่างกายทุกส่วนก็ผ่อนคลาย ทำให้จังหวะของคลื่นสมองช้าลง อัตราการเต้นของหัวใจลดลง ทั้งยังทำให้เรามีสติมากขึ้นด้วย ผลของการนั่งสมาธิเป็นประจำจะช่วยในเรื่องสุขภาพจิตของเรา ทำให้เป็นคนที่มีจิตใจเยือกเย็น ไม่ใจร้อนวู่วาม มีความรอบครอบมากขึ้น อารมณ์มั่นคงมากขึ้น และยังทำให้ความจำดีขึ้นด้วย ทั้งนี้ การนั่งสมาธิยังช่วยลดความเครียดจากการทำงานหรือจากการเรียนหนักได้อีกเช่นกัน เพราะจะทำให้ความคิดจิตใจของเราโปร่งโล่งสบายมากขึ้นด้วยการมีสติอยู่กับการกำหนดลมหายใจ และทำให้ระดับสารเคมีที่เกี่ยวข้องกับความเครียดลดลง ส่งผลทำให้จิตใจแจ่มใสมากขึ้น และช่วยลดความวิตกกังวลได้

เคล็ดลับเพิ่มเติมในการนั่งสมาธิ

ท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้อง, ท่านั่งสมาธิ
Image Credit : freepik.com
  1. เลือกสถานที่ที่โล่งโปร่ง มีอากาศถ่ายเทและเงียบสงบ เพื่อลดการรบกวนขณะเราทำสมาธิ หรือจะใช้วิธีเปิดเพลงบรรเลงสำหรับทำสมาธิหรือเปิดฟังธรรมะคลายเครียดคลอไปเบาๆ ด้วยก็ได้
  2. หากเริ่มต้นฝึกสมาธิใหม่ๆ อาจเริ่มจากการนั่งระยะเวลาสั้นๆ 5 – 10 นาที จากนั้นจึงเพิ่มระยะเวลาขึ้นเรื่อยๆ จนรู้สึกว่าจิตนิ่ง อย่าบังคับหรือฝืนตัวเอง เพราะยิ่งฝืนก็ยิ่งทำให้ไม่มีสมาธิ ส่วนการนั่งแบบต่อเนื่องก็ไม่ควรเกิน 25 นาที แม้จะนั่งในท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้องก็ตาม เพราะอาจทำให้ร่างกายเมื่อยล้าจนเสียสมาธิได้นั่นเอง
  3. ทำจิตใจให้มีความสุขไปกับการนั่งสมาธิเพื่อปรับให้การทำสมาธิเข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวันของเราโดยการเลือกท่านั่งสมาธิ ที่ถูกต้อง และผ่อนคลายร่างกายให้มากที่สุด จากนั้นจึงฝึกทำสมาธิเป็นประจำ อาจต้องใช้ความอดทนในช่วงแรกแต่หากผ่านไปได้เราก็จะสามารถนั่งสมาธิได้แบบที่ต้องการแล้วค่ะ

เกร็ดสุขภาพ : การใช้เพลงบรรเลงหรือการเปิดธรรมะคลอไปด้วยระหว่างนั่งสมาธิไม่ใช่เรื่องผิดค่ะ ขึ้นอยู่กับความต้องการของแต่ละคน หรือบางคนอาจจะเลือกเปิดเพลงเสียงธรรมชาติ อย่างเช่นเสียงฝนตกหรือเสียงน้ำไหล เสียงเหล่านี้ก็ช่วยทำให้ใจของเราสงบและมีสมาธิมากขึ้นได้เช่นกัน

การทำท่านั่งสมาธิให้ถูกต้องนั้นมีความสำคัญมาก เพราะท่านั่งคือพื้นฐานของการทำสมาธิที่ดี หากเรานั่งได้ถูกต้องร่างกายก็จะผ่อนคลาย จิตใจก็จะไม่ฟุ้งซ่าน ทำให้เกิดสมาธิได้ง่ายขึ้น มีประโยชน์ทั้งในด้านการเรียน การทำงาน ทำให้เราเข้าใจจิตใจตัวเองและสภาวะอารมณ์ปัจจุบันของตัวเองมากขึ้น ทั้งยังเป็นวิธีทำให้ใจเย็นมากขึ้นด้วย ใครอยากคลายเครียด อยากหันกลับมาดูแลจิตใจของตัวเองก็ลองนำเคล็ดลับที่เรานำมาฝากไปฝึกกันได้เลยนะคะ

อ้างอิงข้อมูลบางส่วนจาก : shawpat.or.th, thairath.co.th, science2.cmru.ac.th

Featured Image Credit : freepik.com/senivpetro

ติดตามเราได้ที่ … เฟสบุ๊ค : เกร็ดสุขภาพ

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    Always Active

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • คุกกี้การวิเคราะห์

    เราขออนุญาติใช้คุกกี้นี้เก็บข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ เพื่อประโยชน์ในการวัดผล ปรับปรุง และพัฒนาประสบการณ์การใช้งานเว็บไซต์ที่ดีขึ้นให้กับคุณ

Save